تفاوت لیزیک و لازک؛ کدام روش برای اصلاح دید مناسبتر است؟
لیزیک و لازک از شناختهشدهترین روشهای جراحی اصلاح عیوب انکساری چشم هستند. هر دو روش با تغییر شکل قرنیه میتوانند نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم را اصلاح کنند و وابستگی فرد به عینک یا لنز تماسی را کاهش دهند. بااینحال، نحوه دسترسی جراح به بافت قرنیه، سرعت بهبود، میزان ناراحتی پس از عمل و شرایط انتخاب بیمار در این دو روش متفاوت است.
انتخاب میان لیزیک و لازک نباید فقط بر اساس سرعت بهبود یا توصیه اطرافیان انجام شود. ضخامت و شکل قرنیه، میزان شماره چشم، سلامت سطح چشم، سبک زندگی و نتیجه تصویربرداریهای تخصصی تعیین میکنند کدام روش برای هر فرد ایمنتر و مناسبتر است.
لیزیک چیست و چگونه انجام میشود؟
در جراحی لیزیک، ابتدا یک لایه بسیار نازک به نام فلپ در قسمت سطحی قرنیه ایجاد میشود. در روشهای جدید معمولاً برای ساخت این فلپ از لیزر فمتوسکند استفاده میشود. جراح فلپ را بهآرامی کنار میزند و سپس با استفاده از لیزر اگزایمر، انحنای بخش زیرین قرنیه را تغییر میدهد.
پس از پایان تابش لیزر، فلپ به محل اولیه خود بازگردانده میشود و معمولاً بدون بخیه در جای خود قرار میگیرد. به دلیل باقی ماندن لایه سطحی قرنیه، درد و سوزش پس از لیزیک معمولاً کمتر است و دید در بسیاری از بیماران طی یک یا دو روز نخست بهسرعت بهتر میشود.
لازک چیست و چگونه انجام میشود؟
لازک یکی از روشهای لیزر سطحی قرنیه است. در این روش فلپ عمقی مشابه لیزیک ساخته نمیشود. جراح با استفاده از محلول رقیق الکل، لایه بسیار نازک و بیرونی قرنیه، یعنی اپیتلیوم، را شل میکند و آن را کنار میزند. سپس لیزر اگزایمر روی بافت زیر این لایه تابانده میشود تا شکل قرنیه اصلاح شود.
در پایان، بسته به تکنیک جراح، لایه اپیتلیوم روی محل درمان قرار داده میشود و یک لنز تماسی پانسمانی روی چشم گذاشته میشود. این لنز از سطح چشم محافظت میکند تا اپیتلیوم طی چند روز ترمیم شود. به همین دلیل، دوره اولیه بهبود در لازک معمولاً طولانیتر و با سوزش، اشکریزش و حساسیت بیشتری به نور همراه است.
مهمترین تفاوت لیزیک و لازک چیست؟
تفاوت اصلی این دو روش در نحوه دسترسی به بافت قرنیه است. در لیزیک یک فلپ در بافت قرنیه ایجاد میشود، اما لازک یک درمان سطحی است و فلپ عمقی ندارد. همین تفاوت بر سرعت بهبود، میزان ناراحتی و برخی خطرات احتمالی اثر میگذارد.
| معیار مقایسه | لیزیک | لازک |
|---|---|---|
| نحوه انجام | ایجاد فلپ نازک در قرنیه و تابش لیزر در زیر آن | برداشتن یا کنار زدن لایه سطحی قرنیه و انجام لیزر سطحی |
| سرعت بهبود دید | معمولاً سریع و طی یک تا چند روز | تدریجی و معمولاً طی چند روز تا چند هفته |
| درد و ناراحتی اولیه | اغلب خفیفتر | معمولاً بیشتر، بهخصوص در چند روز اول |
| نیاز به لنز پانسمانی | معمولاً ندارد | معمولاً برای چند روز استفاده میشود |
| فلپ قرنیه | دارد | فلپ عمقی ندارد |
| بازگشت به فعالیت روزمره | معمولاً سریعتر | به زمان بیشتری نیاز دارد |
| فعالیتهای همراه با احتمال ضربه به چشم | نیازمند احتیاط بیشتر به دلیل وجود فلپ | ممکن است برای بعضی افراد انتخاب مناسبتری باشد |
| نتیجه نهایی اصلاح دید | در افراد مناسب بسیار مطلوب است | پس از تکمیل دوره بهبود میتواند مشابه لیزیک باشد |
دوره نقاهت لیزیک و لازک چه تفاوتی دارد؟
یکی از مهمترین مزایای لیزیک، بهبود سریعتر دید است. بسیاری از بیماران از روز بعد میتوانند فعالیتهای سبک روزمره را انجام دهند؛ هرچند بازگشت به رانندگی تنها زمانی مجاز است که دید توسط پزشک تأیید شده باشد.
پس از لازک، سطح قرنیه برای ترمیم اپیتلیوم به زمان نیاز دارد. در چند روز اول ممکن است سوزش، احساس وجود جسم خارجی، اشکریزش، تاری دید و حساسیت به نور ایجاد شود. دید معمولاً بهتدریج بهتر میشود و تثبیت کامل کیفیت بینایی ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد.
سریعتر بودن بهبود لیزیک به معنای بهتر بودن قطعی آن برای همه افراد نیست. هدف اصلی، انتخاب روشی است که با شرایط قرنیه و سلامت چشم فرد سازگاری بیشتری داشته باشد.
لیزیک برای چه افرادی مناسبتر است؟
لیزیک ممکن است برای افرادی مناسب باشد که:
- شماره عینک آنها برای مدتی ثابت مانده است.
- سن آنها حداقل ۱۸ سال است و رشد چشم تکمیل شده است.
- ضخامت و شکل قرنیه آنها برای ایجاد فلپ مناسب است.
- خشکی شدید چشم، قوز قرنیه یا بیماری فعال چشمی ندارند.
- به دنبال بهبود سریعتر دید و بازگشت زودتر به فعالیتهای روزمره هستند.
- انتظارات واقعبینانهای از نتیجه جراحی دارند.
لازک برای چه افرادی مناسبتر است؟
لازک ممکن است در شرایط زیر مورد توجه قرار گیرد:
- جراح ترجیح میدهد برای فرد فلپ قرنیه ایجاد نشود.
- فرد در ورزشها یا مشاغلی فعالیت دارد که احتمال ضربه مستقیم به چشم در آنها بیشتر است.
- ساختار قرنیه برای لیزیک مناسب نیست، اما امکان درمان سطحی پس از بررسی کامل وجود دارد.
- فرد میتواند دوره نقاهت طولانیتر و ناراحتی چند روز اول را بپذیرد.
نازک بودن قرنیه بهتنهایی به این معنا نیست که لازک حتماً ایمن است. اگر قرنیه بیشازحد نازک باشد یا در تصویربرداری آن نشانههای قوز قرنیه و بیثباتی دیده شود، ممکن است هیچیک از روشهای لیزری قرنیه توصیه نشوند.
آیا نتیجه نهایی لیزیک بهتر از لازک است؟
در بیمارانی که بهدرستی انتخاب شدهاند، نتیجه نهایی اصلاح دید در هر دو روش میتواند بسیار مطلوب باشد. تفاوت اصلی بیشتر در مسیر رسیدن به نتیجه است؛ لیزیک معمولاً بهبود سریعتری دارد، درحالیکه لازک به دوره ترمیم طولانیتری نیاز دارد.
هیچیک از این روشها تضمین نمیکنند که فرد برای همیشه و در تمام موقعیتها به عینک نیاز نداشته باشد. ممکن است مقداری از شماره چشم باقی بماند، شماره چشم در سالهای آینده تغییر کند یا فرد پس از حدود ۴۰ سالگی به دلیل پیرچشمی به عینک مطالعه نیاز پیدا کند.
عوارض احتمالی لیزیک و لازک
هر دو روش، مانند هر جراحی دیگری، با احتمال بروز عوارض همراه هستند. عوارض احتمالی مشترک عبارتاند از:
- خشکی، سوزش یا احساس جسم خارجی در چشم
- تاری یا نوسان دید در دوره ترمیم
- مشاهده هاله و پخش نور، بهویژه هنگام رانندگی در شب
- اصلاح کمتر یا بیشتر از میزان مورد انتظار
- باقی ماندن بخشی از شماره چشم و نیاز به عینک یا درمان تکمیلی
- التهاب یا عفونت که نادر است اما به درمان فوری نیاز دارد
- کاهش کیفیت دید در نور کم
- تغییرات غیرطبیعی شکل قرنیه در افراد مستعد
مشکلات مرتبط با فلپ مخصوص لیزیک هستند. در مقابل، درد بیشتر در روزهای اول و احتمال کدورت سطحی قرنیه از مواردی هستند که بیشتر در درمانهای سطحی مانند لازک مورد توجه قرار میگیرند.
قبل از انتخاب روش چه آزمایشهایی لازم است؟
پیش از تصمیمگیری باید معاینه کامل چشم انجام شود. اندازهگیری دقیق شماره چشم، بررسی ضخامت قرنیه، نقشهبرداری و توموگرافی قرنیه، ارزیابی خشکی چشم، اندازه مردمک، فشار چشم و معاینه عدسی و شبکیه از بررسیهای مهم پیش از عمل هستند.
انتخاب روش فقط بر اساس شماره عینک امکانپذیر نیست. حتی دو فرد با شماره چشم یکسان ممکن است به دلیل تفاوت در شکل قرنیه، ضخامت قرنیه یا شرایط سطح چشم، گزینههای درمانی متفاوتی داشته باشند.
بالاخره لیزیک بهتر است یا لازک؟
نمیتوان یک روش را برای تمام افراد بهتر دانست. اگر ساختار قرنیه مناسب باشد و فرد به دنبال بهبود سریعتر باشد، لیزیک ممکن است انتخاب مطلوبی باشد. اگر لازم باشد از ایجاد فلپ جلوگیری شود، جراح ممکن است لازک یا یکی دیگر از روشهای لیزر سطحی را پیشنهاد کند.
تصمیم نهایی باید پس از معاینه کامل و گفتوگو درباره مزایا، محدودیتها و خطرات هر روش گرفته شود. بهترین روش، روشی است که بیشترین تناسب را با چشم، شغل، سبک زندگی و انتظارات همان فرد داشته باشد.
پرسشهای متداول درباره تفاوت لیزیک و لازک
آیا لازک دردناکتر از لیزیک است؟
هنگام عمل به دلیل استفاده از قطره بیحسی معمولاً درد قابلتوجهی احساس نمیشود، اما در چند روز نخست پس از لازک، سوزش و ناراحتی معمولاً بیشتر از لیزیک است.
بعد از کدام عمل زودتر میتوان به سر کار برگشت؟
بازگشت به کارهای اداری پس از لیزیک معمولاً سریعتر است. پس از لازک ممکن است فرد برای رسیدن به دید کاربردی به چند روز تا یک هفته یا بیشتر زمان نیاز داشته باشد.
آیا شماره چشم بعد از لیزیک یا لازک بازمیگردد؟
نتیجه در بسیاری از افراد پایدار است، اما تغییرات طبیعی چشم، بالا بودن شماره اولیه، افزایش سن یا تغییرات هورمونی میتوانند باعث تغییر مجدد دید شوند.
آیا لازک همان پیآرکی است؟
هر دو در گروه درمانهای سطحی قرار میگیرند و بخش اصلی اصلاح قرنیه در آنها مشابه است. تفاوت آنها بیشتر به شیوه برداشتن یا کنار زدن لایه اپیتلیوم مربوط میشود.
توجه: این مطلب برای افزایش آگاهی عمومی تهیه شده است و جایگزین معاینه و توصیه اختصاصی چشمپزشک نیست.